مدیر سیستم
  فارس پیشتاز در کشور در زمینه مبارزه با بیماری سالک
اضافه شده توسط :  مدیر سیستم      در تاریخ : 1395/01/21
ارسال این مطلب برای ایمیل دوستان :

به گزارش خبرنگار گروه استان های باشگاه خبرنگاران از شیراز؛ عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در رابطه با بیماری سالک اینگونه توضیح داد: سالک یک بیماری انگلی است که عامل آن انگل لیشمانیا می باشد.انگل لیشمانیا بیماری های مختلفی را به نام لیشمانیوز ایجاد می کند که نشانه های آن یا به صورت زخم بر روی پوست بدن ظاهر می شود یا بدون هیچ گونه عوارض خارجی، فقط درون بدن را درگیر و آلوده می سازد.

دکتر حسین فرامرزی شرح داد: بیماری ای که پوست بدن را درگیر می کند به آن لیشمانیوز پوستی می گویند و بیماری ای که درون بدن را آلوده می سازد به لیشمانیوز احشایی یا کالاآزار معروف است که علائم آن تب، بزرگی طحال و کبد وبه دنبال آن بزرگ شدن شکم، کاهش شدید وزن، کم خونی شدید و تغییر رنگ پوست است و در صورت عدم رسیدگی و درمان منجر به مرگ فرد می شود.

وی افزود: در ایران به هر دو نوع، بیماری سالک گفته می شود. لیشمانیوز پوستی بوسیله دو نوع انگل لیشمانیا تروپیکا و لیشمانیا ماژورایجاد می شود. انگل لیشمانیا تروپیکا عامل به وجود آورنده سالک خشک می باشد که به آن سالک شهری نیز می گویند و انگل لیشمانیا ماژور، سالک مرطوب یا سالک روستایی را به وجود می آورد.

دکتر فرامرزی متخصص بیماری های عفونی ادامه داد: به محل زندگی انگل ها مخزن گفته می شود یا به عبارتی دیگر، مخزن به جایی اطلاق می شود که محیط آن مناسب برای زندگی انگل ها و ادامه ی زندگی انگل ها وابسته به آن محل است. مخزن انگل لیشمانیا تروپیکا یا عامل به وجود آورنده سالک شهری یا خشک، انسان و به ندرت سگسانان است که از طریق گزیده شدن توسط نوعی پشه به نام پشه خاکی، این بیماری به دیگران انتقال داده می شود.

وی درباره پشه خاکی توضیح داد: پشه خاکی ماده برای تولید نسل احتیاج به پروتئین دارد که آن را از طریق خونخواری کردن تامین می کند. این نوع پشه برای خونخواری کردن به دنبال زخم های باز یا پوست نازک و بدون مو می گردد. زخم هایی که بر اثر انگل لیشمانیا در انسان به وجود می آید بهترین نوع زخم ها برای تغذیه پشه خاکی به حساب می آیند.

دکتر فرامرزی همچنین گفت: مخزن انگل لیشمانیا ماژور یا عامل به وجود آورنده سالک مرطوب یا سالک روستایی جوندگان وحشی مثل موش های بزرگ(great gerbil)می باشند. محل زندگی این موش ها، تپه‌های کوچک واقع در مراتع و اراضی کشاورزی است. موش ها هم از طریق پشه خاکی، این انگل را به انسان انتقال می دهند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود:پشه خاکی ها در لانه جوندگان، لانه سگ، در کف اصطبل ها، در داخل مرغداری ها و در بین ریشه های خارجی درختان جنگلی زندگی و تخم گذاری می کنند.

دکتر فرامرزی اضافه کرد: بعد از وارد شدن انگل به درون بدن پشه خاکی، دو هفته طول می کشد تا پشه ناقل این بیماری شود. بعد از گذشت دو هفته، این پشه از طریق گزیدن پوست، انگل را به انسان انتقال می دهد.

وی درباره مکانیسم رشد انگل لیشمانیا در بدن انسان گفت: بعد از ورود انگل به داخل بدن انسان، سلول های دفاعی بدن به مقابله با این عامل خارجی می پردازند، اما انگل ها، آن بخش از سلول های دفاعی بدن را که به مقابله با آن ها برخاسته به خدمت خود می گیرند و در خود سلول های دفاعی بدن، تکثیر می کنند. تا 3 یا 4 ماه بعد از گزیده شدن، هیچ علائمی بر روی پوست بروز نمی کند. تنها بعد از گذشت این مدت است که یک جوش کوچک که وسط آن فرو رفته است بر روی پوست ظاهر می شود.

این جوش کوچک به مرور زمان بزرگ و چرکی می شود و در مراحل پیشرفته، درمان آن بسیار پیچیده و پر هزینه می شود و همچنین جای آن نیز بر روی پوست باقی می ماند.

دکتر فرامرزی تاکید کرد: بنابراین توصیه می شود که با بروز هر نوع ضایعه پوستی، به خصوص در نقاط باز بدن، که بیشتر از دو هفته بر روی پوست باقی بماند و روند بهبودی را طی نکند، به پزشک مراجعه کرده و با انجام آزمایشات مختلف مربوط به بیماری سالک، از ابتلا یا عدم ابتلا به این نوع بیماری پوستی، اطمینان حاصل کنید.

متخصص بیماری های عفونی ادامه داد: بیماری سالک یک بیماری خود محدود شونده است که به درمان های معمولی پاسخ نمی دهد و در صورت عدم درمان، غالبا بعد از گذشت 6 تا 12 ماه خود به خود بهبود می یابد.

وی در زمینه سابقه سالک در فارس بیان کرد: سابقه وجود سالک در فارس به بیش از 70 سال می رسد و با وجود درمان های فراوانی که از سالیان پیش تا به حال رایج بوده، هنوز یک درمان مفید و قطعی و ارزان وجود ندارد و اکنون تنها راه درمان استاندارد آن، تزریق آمپول گلوکانتیم در محدوده زخم و کرایوتراپی یا یخ درمانی است که بسته به نوع و جای زخم ها از یک یا هر دو روش به صورت همزمان استفاده می شود. این روش های درمانی به عنوان درمان قطعی به حساب نمی آیند و فقط روند بهبودی را سرعت می بخشند.

دکتر فرامرزی به خدمات ارزنده ای که در فارس به بیماران مبتلا به سالک ارائه می شود اشاره کرد و گفت: آمپول گلوکانتیم قیمت بسیار بالایی دارد که در عین حال به صورت رایگان در اختیار بیماران قرار می گیرد، همچنین در حال حاضر، 8 شهرستان در فارس مجهز به دستگاه های کرایوتراپی هستند و همچنین در حال تهیه و راه اندازی این تجهیزات در 5 شهرستان دیگر نیز هستیم.

دکتر فرامرزی همچنین در خصوص میزان شیوع بیماری در فارس اظهار کرد: این بیماری در تمامی شهرستان های فارس مشاهده شده است و به خصوص حومه شهر شیراز کانون سالک شهری به حساب می آید.

وی بهترین راه مقابله با سالک را پیشگیری دانست و افزود: اما کنترل و پیشگیری از این بیماری بسیار پیچیده و طاقت فرسا است؛ به دلیل اینکه این بیماری 3 یا 4 ماه دوره نهفتگی دارد، منشا و منبع آن هرگز به صورت دقیق قابل شناسایی نیست و حتی آمارگیری در زمینه میزان شیوع این بیماری در مناطق خاص مشکل است.

این متخصص بیماری های عفونی در رابطه با پیشگری با بیماری سالک اضافه کرد: بهترین راه مبارزه و پیشگیری از این بیماری، مبارزه با جوندگان وحشی در مزارع کشاورزی و دور کردن آن ها از لانه ی پشه ها، استفاده از قلم دافع حشرات توسط افراد در مناطق مشکوک به سالک و استفاده از پشه بندهای آغشته به سم است.

وی به همکاری جهاد کشاورزی فارس با دانشگاه علوم پزشکی اشاره کرد و گفت: دانشگاه علوم پزشکی شیراز با همکاری جهاد کشاورزی فارس مبارزه و پیشگیری با این بیماری را از سال 86 به صورت جدی آغاز کرده و فارس در این زمینه از استان های پیشرو و پیشتاز در کشور به حساب می آید.

دکتر حسین فرامرزی درباره اقدامات صورت گرفته در زمینه مبارزه با سالک شرح داد: یکی از اقدامات انجام گرفته در زمینه مبارزه با این بیماری، جونده کشی در مزارع کشاورزی است که در سال اول فعالیت، تنها در 40 کانون عملیات جونده کشی انجام شد؛ اما اکنون در بیش از 250 کانون این عملیات انجام شده و یا در حال انجام شدن است.

وی ادامه داد: از دیگر اقداماتی که تاکنون صورت گرفته و هنوز هم در حال انجام است، گذاشتن پشه بندهای آغشته به سم به صورت رایگان در اختیار افراد ساکن در مناطق مشکوک به این بیماری است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود:همچنین معرفی قلم های دافع حشرات به افراد و توصیه به، همراه داشتن آن در زمان کار و استراحت، از دیگر اقداماتی است که تاکنون انجام شده است.

وی همچنین گفت: راه سازی و از بین بردن خاک های نرم اطراف جاده ها که مکان مناسبی برای ساختن لانه توسط جوندگان است، دفع صحیح زباله و فاضلاب که عاملی برای جمع شدن سگ ها، جوندگان و پشه ها در کنار هم است و آگاهی بخشی به مردم در زمینه رعایت بهداشت محیط و حفاظت از خود در برابر جونده ها و پشه ها، از راه های دیگر مبارزه و پیشگیری با این بیماری است که باید به صورت جدی در برنامه قرار گیرد.

دکتر حسین فرامرزی به فعالیت های آینده در زمینه مبارزه با سالک اشاره کرد و افزود: اکنون یک برنامه کنترلی 3 ساله با همکاری دانشگاه علوم پزشکی شیراز، استانداری، شهرداری ها و فرمانداری ها در دست اقدام است که اگر این عملیات با همین همت و سرعت پیش رود و دولت و ارگان های مختلف حمایت های خود را ادامه دهند، این بیماری در سطح استان کنترل می شود.

وی در زمینه نتایج اقدامات صورت گرفته گفت: ارزیابی و بررسی نتایج این اقدامات واقعا کار ساده ای نیست و ما نمی توانیم دقیقا بگوییم که این مبارزه ها و عملیات های کنترل کننده ی جوندگان در مزارع، چقدر در کاهش این بیماری سودمند بوده است، اما با نگاه به تعداد مراجعه کنندگان به درمانگاه ها و بیمارستان ها، می توان گفت که موارد این بیماری در حال کاهش است.

دکتر فرامرزی در آخر تاکید کرد: توصیه می شود که در صورت بروز این بیماری، زخم را ضد عفونی کرده و تمیز نگهدارید و با گاز استریل آن را بپوشانید تا از انتقال بیماری به اطرافیان جلوگیری شود و همچنین از درمان های خانگی بپرهیزید و حتما به پزشک مراجعه کنید.

انتهای پیام/ز

گزارشی از سوسن عابدی